αρχική  site map  επικοινωνία

Συνέντευξη της Λίζας Ξανθοπούλου, Koblenz, 25 Μαΐου 2006


Anke Krump: κ. Ξανθοπούλου, πως αποφασίζει μία γυναίκα να γίνει μαέστρος;

Λίζα Ξανθοπούλου: Πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η ιστορία της διεύθυνσης ορχήστρας ξεκινάει από την χρονική στιγμή, όπου η σύνθεση του ορχηστρικού συνόλου μεγάλωνε αριθμητικά και η ενορχήστρωση των έργων γίνονταν όλο και πιο πολύπλοκη και απαιτητική. Ήταν μία πολύχρονη εξέλιξη μέχρι που φτάσαμε στο σημείο οι ίδιοι η μαέστροι να κάνουν τον εαυτό τους μύθο. Όμως πρέπει να πω, ότι η διεύθυνση ορχήστρας σημαίνει απλώς και κυρίως συντονισμός και υπηρεσία. Ο μαέστρος υπηρετεί την ορχήστρα. Δεν είναι ο παντοδύναμος τύραννος, όπως πολλές φορές έχουμε δει στο παρελθόν, ο οποίος θα γίνει στην συνέχεια ένας μύθος. Οι εποχές άλλαξαν. Εάν κάποιος σήμερα εμφανιζόταν σε μία δοκιμασία μπροστά σε μία μοντέρνα ορχήστρα για την ανάληψη θέσης με το στυλ του Φουρτβέγκλερ, πιστεύω ότι οι περισσότεροι δεν τον επέλεγαν για καλλιτεχνικό διευθυντή. Η νοοτροπία των ορχηστρών έχει αλλάξει. Ο Μπέρνσταιν, για παράδειγμα, ήταν ένας τέτοιος μύθος. Ανήκει στην γενιά που ασκούσε το επάγγελμα αυτό αμέσως μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Πρέπει κανείς να λάβει υπ’ όψιν του ότι εκείνον τον καιρό δεν ήταν μεγάλος ο αριθμός των ατόμων που σπούδαζαν μουσική. Τότε έκαναν αιτήσεις για την κάλυψη μίας θέσης τρεις υποψήφιοι. Σήμερα φτάνουν τους 150 άνθρωποι οι υποψήφιοι για μία θέση. Και αμέσως νοιώθει κανείς την διαφορά. Οι 150 υποψήφιοι εμφανίζονται πιο ταπεινοί από ότι οι τρεις που θα ήταν υποψήφιοι παλιά στην Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης. Η μεγάλη προσφορά εργασίας λοιπόν πιστεύω ότι είναι η αιτία που οι μαέστροι είναι πιο ανθρώπινοι και γήινοι σήμερα. Βέβαια πρέπει να διαθέτουν και σήμερα μία ισχυρή προσωπικότητα, ενώ από την άλλη πρέπει να είναι πιο συνεργάσιμοι.    Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους μουσικούς της ορχήστρας, που επίσης έγιναν πιο ταπεινοί, καθώς επιλέγονται για μία θέση ανάμεσα σε μεγάλο αριθμό συνυποψηφίων. Από την άλλη πλευρά σαν επιλεγμένοι από τόσους άλλους απαιτούν έναν καλό μαέστρο. Έρχεται λοιπόν η στιγμή που αφενός οι άνδρες θα γίνονται πιο συγκρατημένοι και αφετέρου οι γυναίκες, που ήδη έχουν προοδεύσει σε πολλά επαγγέλματα, θα δείχνουν ολοένα ότι μπορούν και αυτές να διευθύνουν. Και έτσι θα αυξάνονται σταδιακά. Έτσι θα επέλθει μία ισορροπία.  

Α. Κ.: Πιστεύετε ότι οι γυναίκες μαέστροι αποτελούν εξαίρεση; 

Λ. Ξ.: Είμαστε ακόμα η εξαίρεση. Τα ποσοστά των γυναικών είναι πολύ λίγα. Αν σε 80 θέατρα στην Γερμανία το 2,5% έχουν καλλιτεχνικούς διευθυντές γυναίκες, τότε αυτές αποτελούν την εξαίρεση. Βέβαια υπάρχουν αρκετές γυναίκες που μετακαλούνται για σύμπραξη για συναυλίες ή παραστάσεις. Πιστεύω ότι ο αριθμός τους θα αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, τόσο που μία γυναίκα αρχιμουσικός δεν θα θεωρείται πια κάτι το παράξενο. Από την άλλη ας λάβουμε υπ’ όψιν μας κάτι θετικό. Μία γυναίκα αρχιμουσικός, αφού ανήκει στις εξαιρέσεις, μένει στην μνήμη ευκολότερα από έναν άνδρα συνάδελφό της. Έτσι πολλοί θα θυμόντουσαν μία ελληνίδα αρχιμουσικό παρά έναν έλληνα. 

Α. Κ.: Ο τύπος γράφει θετικά σχόλια;

Λ. Ξ.: O τύπος χρειάζεται πάντα ενδιαφέροντες ειδήσεις και εμείς οι γυναίκες αρχιμουσικοί τους τις δίνουμε. Ας γράφουν λοιπόν. Αυτό το φαινόμενο θα σταματήσει από μόνο του, καθώς οι τίτλοι αυτοί δεν θα πουλάνε… Πάντως το ύφος με τον οποίο μερικοί γράφουν για τις γυναίκες είναι ειρωνικό ή με τάση γελοιοποίησης. Πολλοί δημοσιογράφοι δεν αναφέρονται στην ικανότητα ή την τεχνική μίας αρχιμουσικού αλλά στην εξωτερική της εμφάνιση ή στην θηλυκότητά της. Αντιθέτως για τις τραγουδίστριες όπερας δεν υπάρχει τέτοια τάση. Παρότι γράφουν για ντίβες, για όμορφες γυναίκες κλπ. οι κριτικές έχουν άλλο χρώμα. Για εμάς τις αρχιμουσικούς υπάρχουν κατάλοιπα από την ανδροκρατία που ήδη ανέφερα. 

Α. Κ.: Όσον αφορά την ένταξη και την άσκηση του επαγγέλματος του μαέστρου για τις γυναίκες υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα διάφορα κράτη? 

Λ. Ξ.: Πιστεύω, ότι στις νότιες χώρες υπάρχουν περισσότεροι άνδρες μαέστροι, καθώς βλέπω αυτή την διάκριση να κυριαρχεί. Επίσης στις τεχνικές διεύθυνσης υπάρχουν διαφορές. Οι μαέστροι των νότιων χωρών είναι περισσότερο αυθόρμητη και συναισθηματική, ενώ των βορείων περισσότερο τεχνική. Εδώ θα μπορούσαμε να προσθέσουμε μία διαφορά που αφορά τα δύο φύλλα. Οι γυναίκες διευθύνουν ψηλότερα από ότι η άνδρες οι οποίοι έχουν μάλλον το κέντρο της κίνησής τους στην περιοχή της κοιλιακής χώρας. 

Α. Κ.: Πως θα περιγράφατε τον ιδανικό ρόλο ενός σύγχρονου μαέστρου? Υπάρχει ακόμη ο «παντοδύναμος / μυθικός» μαέστρος? 

Όντως σήμερα ο αρχιμουσικός οφείλει να γνωρίζει περισσότερα και από το σύνολο των αρχιμουσικών μιας ορχήστρας. Πρέπει να διευθύνει άρτια μία συναυλία, μία παράσταση όπερας, να είναι εμφανίσιμος, να διαθέτει αλάνθαστη τεχνική, να έχει γνώσεις και τέλεια ακοή. Σήμερα αυτός που θα αποφασίσει να σπουδάσει διεύθυνση ορχήστρας πρέπει να θέλει να φτάσει στην τελειότητα, αλλιώς δεν έχει καμία ελπίδα να προχωρήσει. Καλείται για συμμετέχει συνεχώς σε διαγωνισμούς, ακροάσεις κτλ. όπου πρέπει να επικρατήσει. Επίσης καθοριστικής σημασίας είναι ο τρόπος που συνεργάζεται με το σύνολο της ορχήστρας. Πριν από είκοσι και τριάντα χρόνια ήταν αλλιώς. Σήμερα η δύναμη ενός μαέστρου αντικαταστάθηκε από τον σεβασμό που καλείται ο ίδιος να κερδίσει από την ορχήστρα.  

Α. Κ.: Πιστεύετε ότι μια μέρα μία αρχιμουσικός θα είναι κάτι τόσο συνηθισμένο, όσο και μία μουσικός.  

Λ. Ξ.: Πιστεύω πως όσο περισσότερες γυναίκες μουσικοί σπουδάζουν διεύθυνση ορχήστρας, τόσο λιγότεροι θα είναι οι άνδρες που θα παρουσιάζουν μία πρόφαση για να αρνηθούν να τις καλέσουν σε διαγωνισμούς ή ακροάσεις. Ποιος ξέρει κάποτε μπορεί να συμβεί μάλιστα να υπάρχει και καθηγήτρια διεύθυνσης ορχήστρας.  

Α. Κ.: Λείπουν τα πρότυπα κατά την γνώμη σας 

Λ. Ξ.: Φυσικά 

Α. Κ.: Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γυναίκας αρχιμουσικού σε σχέση με τους άνδρες αρχιμουσικούς 

Λ. Ξ.: Οι γυναίκες αθέλητα μιμούνται τους άνδρες γιατί μόνον αυτούς είχαν μέχρι σήμερα ως πρότυπα. Όμως ένα είναι σίγουρο ότι ο πρώτος χτύπος ενός διμερούς μέτρου διευθύνεται προς τα κάτω και ο δεύτερος προς τα πάνω. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με το φύλο.  

Α. Κ.: Σας ευχαριστώ






active³ 4.7 · © 2000 - 2011 IPS Ltd · Όροι χρήσης